september 2012

woensdag 7 november 2012

Gemiddelde externe kosten bus per reizigerskilometer ruim 2x lager dan auto

Om vervoerwijzen met elkaar te vergelijken worden hieronder de totale en de gemiddelde externe kosten per vervoerwijze gegeven. Hierbij is het belangrijk om op te merken dat dit slechts gemiddelden zijn en er binnen een modaliteit ook grote verschillen bestaan. Zo rijden er zowel sterk vervuilende als schone, zuinige auto’s op de Nederlandse wegen. Afhankelijk van de omgeving stoten auto’s meer uit en zullen deze tot hogere kosten leiden. Zo zal stadsverkeer in het centrum van Amsterdam meer emissies uitstoten vanwege het constant optrekken en afremmen in de binnenstad. De gemiddelde externe kosten per reizigerskilometer zullen voor een volbeladen bus ook lager zijn dan voor een bus met een lage bezettingsgraad.

De totale en gemiddelde externe kosten worden zowel voor het personenvervoer als voor het vrachtvervoer gegeven. Het personenvervoer heeft een aandeel in de totale externe kosten van ongeveer tweederde (alleen personenauto’s al 55%). Het vrachtvervoer (excl. bestelauto’s) is verantwoordelijk voor ca. 20% van de kosten. Bestelauto’s zijn verantwoordelijk voor ongeveer 12%. In de plaatjes zijn deze bij vrachtvervoer meegenomen maar deze keuze is enigszins arbitrair, omdat een deel van de bestelauto’s vooral voor personenvervoer wordt gebruikt.

Personenvervoer
Door het gebruik van gemiddelde externe kosten is het mogelijk vervoerwijzen onderling met elkaar te vergelijken. Voor personenvervoer wordt hierbij gekeken naar de kosten per 1.000 reizigerskilometers (rkm), terwijl we bij vrachtvervoer logischerwijs naar tonkilometers (tkm) kijken.

Bij personenvervoer brengen personentreinen de laagste externe kosten met zich mee. Een relatief groot gedeelte van de externe kosten van deze vervoerwijze bestaat uit de externe kosten van elektriciteitsproductie.

Op het vlak van broeikasgasemissies (welke bijdragen aan klimaatverandering) scoren personentreinen ook het best, gevolgd door de bus en personenauto. Voor de luchtvaart zijn alleen de gemiddelde externe kosten gerelateerd aan broeikasgasemissies al bijna 50 €/(1000 rkm * jaar). Dit is ruim hoger dan de totale gemiddelde kosten van bus en spoor.

De gemiddelde externe kosten voor motorfietsen zijn omwille van een goede weergave weggelaten uit deze figuur. Deze kosten zijn met ongeveer €900/(1.000 rkm*jaar) namelijk veel hoger dan van de andere vervoerwijzen, wat verklaard kan worden door hoge kosten in de categorie ongevallen.


Figuur 4 Gemiddelde externe kosten personenvervoer per vervoerwijze in Nederland (2008, excl. motorfietsen) uitgedrukt in euro per 1.000 reizigerskilometers in een jaar

Figuur 5 geeft de totale externe kosten van de verschillende vervoerwijzen van het personenvervoer weer. In tegenstelling tot de gemiddelde externe kosten geven de totale externe kosten inzicht in de bijdrage van een modaliteit aan het totaal. Behalve de gemiddelde kosten per reizigerskilometer spelen factoren als modal split en de totale vraag naar transport hierbij ook een rol. Zo zijn de gemiddelde externe kosten voor luchtvaart hoger dan de gemiddelde externe kosten van de bus. Toch zijn de totale externe kosten van de bus hoger, omdat er in totaal meer kilometers per bus worden afgelegd dan met het vliegtuig.
De auto heeft de hoogste totale externe kosten met bijna 12 miljard euro per jaar. De kosten zijn vooral hoog binnen de categorie├źn klimaatverandering en ongevallen. In totaal brengt personenvervoer per spoor de laagste externe kosten met zich mee, gevolgd door vervoer per bus.  De totale externe kosten voor motor- en bromfietsen zijn niet heel veel lager dan de totale externe kosten van de luchtvaart met als belangrijke verschil dat bij motorfietsen deze kosten vooral worden bepaald door ongevallen. Bij luchtvaart is klimaatverandering de grootste kostenpost.

Figuur 5 Totale externe kosten personenvervoer per vervoerwijze in Nederland (2008)

> Meer over de kosten en de baten van vervoerwijzen in het Dashboard prestaties van vervoerwijzen.

Vrachtvervoer
In het geval van het vrachtvervoer springt de categorie bestelauto’s eruit met  de hoogste gemiddelde externe kosten. Maar zoals in de inleiding al genoemd vormt de bestelauto een modaliteit, die qua gebruik tussen  het vrachtvervoer en personenvervoer in zit en daarom moeilijk te vergelijken is. Voor het bepalen van de kosten per tonkilometer is voor bestelauto’s uitgegaan van een gemiddelde belading van 800 kg. De hoge kosten per tonkilometer komen vooral omdat een bestelwagen een relatief ineffici├źnte manier is om lading te vervoeren vergeleken met andere, grootschaliger vormen van vrachtvervoer. Vaak is het vervoeren van lading ook niet het hoofddoel van bestelauto’s. Denk bijvoorbeeld aan een servicemonteur.

De kosten van bestelauto’s bedragen gemiddeld 171 €/(1.000 tkm* jaar) en worden vooral veroorzaakt door klimaat en ongevallen. Wanneer de totale externe kosten van bestelauto’s per 1000 voertuigkilometer uitdrukt zijn de kosten 137 €/1.000 vkm*jaar), dit is iets hoger dan van een personenauto. 

De externe kosten van vrachtwagens zijn gemiddeld 45 €/(1.000 tkm*jaar) en zijn vooral klimaat, ongevallen en luchtvervuiling. Met 9 €/(1.000 tkm*jaar) scoort spoor het best, op de voet gevolgd door de binnenvaart met 13 €/(1.000 tkm*jaar).

Figuur 6 Gemiddelde externe kosten vrachtvervoer per vervoerwijze in Nederland (2008) uitgedrukt in euro per 1.000 tonkilometers in een jaar

De vrachtauto is met ongeveer 3,5 miljard euro per jaar verantwoordelijk voor ruim de helft van de totale externe kosten van vrachtvervoer. De bestelauto veroorzaakt ongeveer 37%, de binnenvaart 9%, terwijl het aandeel van het goederenvervoer per spoor bijna verwaarloosbaar is.

Figuur 7 Totale externe kosten vrachtvervoer per vervoerwijze in Nederland (2008)

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen